19.7 Δημιουργία και χρήση οπτικών μέσων (DVD)

Contributed by Marc Fonvieille. With inputs from Andy Polyakov.

19.7.1 Εισαγωγή

Το DVD, σε σύγκριση με το CD, είναι η επόμενη γενιά στην τεχνολογία των οπτικών μέσων αποθήκευσης. Μπορεί να χωρέσει περισσότερα δεδομένα από το CD και τις μέρες μας αποτελεί το συνήθη οπτικό μέσο για δημοσίευση βίντεο.

Πέντε φυσικές μορφές μπορούν να προσδιοριστούν γι' αυτό που αποκαλούμε εγγράψιμο DVD:

Ένα DVD μονού στρώματος μπορεί να χωρέσει μέχρι και 4,700,000,000 χαρακτήρες που στην πράξη είναι 4.38 GB ή 4485 MB (1 kilobyte είναι 1024 χαρακτήρες).

Σημείωση: Πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ του φυσικού μέσου και της εφαρμογής. Π.χ., ένα DVD-Video έχει μία συγκεκριμένη δομή και μπορεί να γραφτεί σε οποιαδήποτε μορφή εγγράψιμου δίσκου DVD: σε DVD-R, DVD+R, DVD-RW κτλ. Φροντίστε έτσι ώστε ο τύπος των DVD που επιλέγετε να είναι συμβατός, τόσο με το αντιγραφικό σας όσο και με την συσκευή αναπαραγωγής DVD-VIDEO που έχετε (μπορεί να έιναι μια αυτόνομη συσκευή αναπαραγωγής ή ένας οδηγός DVD-ROM του υπολογιστή).

19.7.2 Ρυθμίσεις

Η αντιγραφή δίσκων DVD γίνεται με το πρόγραμμα growisofs(1). Ανήκει στα dvd+rw-tools (sysutils/dvd+rw-tools ). Τα dvd+rw-tools υποστηρίζουν όλους τους τύπους δίσκων DVD.

Τα εργαλεία αυτά χρησιμοποιούν το υποσύστημα SCSI για να έχουν πρόσβαση στις συσκευές, συνεπώς πρέπει να προστεθεί στο πυρήνα σας υποστήριξη για το ATAPI/CAM. Αν το αντιγραφικό σας συνδέεται με USB η ρύθμιση αυτή είναι περιττή και θα πρέπει να δείτε το Τμήμα 19.5 για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ρύθμιση συσκευών USB.

Ακόμα, θα πρέπει να ενεργοποιήσετε την πρόσβαση DMA για τις συσκευές αντιγραφής τύπου ATAPI. Αυτό μπορείτε να το κάνετε προσθέτοντας τη γραμμή που ακολουθεί στο αρχείο /boot/loader.conf :

hw.ata.atapi_dma="1"

Πριν χρησιμοποιήσετε τα εργαλεία dvd+rw-tools καλό θα ήταν να δείτε τις σημειώσεις συμβατού υλικού των dvd+rw-tools για πληροφορίες σχετικές με το αντιγραφικό σας.

Σημείωση: Αν προτιμάτε γραφικό περιβάλλον, μπορείτε να δείτε το πρόγραμμα K3b (sysutils/k3b) το οποίο παρέχει μια φιλική για το χρήστη διεπαφή με το growisofs(1) αλλά και με άλλα εργαλεία αντιγραφής.

19.7.3 Αντιγραφή δεδομένων σε DVD

Η εντολή growisofs(1) λειτουργεί πάνω από το mkisofs. Θα το χρησιμοποιήσει για να δημιουργήσει το σύστημα αρχείων και θα αντιγράψει το DVD. Αυτό σημαίνει ότι πριν την διαδικασία αντιγραφής δεν είναι ανάγκη να δημιουργήσετε είδωλο δεδομένων.

Για να αντιγράψετε δεδομένα απο τον κατάλογο /path/to/data σε ένα DVD+R ή DVD-R, χρησιμοποιήστε την εντολή που ακολουθεί:

# growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0 -J -R /path/to/data

Οι παράμετροι -J -R περνούν στο mkisofs(8) για τη δημιουργία μιας συγκεκριμένης διάταξης συστήματος αρχείων (σε αυτή τη περίπτωση: σύστημα αρχείων ISO 9660 με επεκτάσεις Joliet και Rock Ridge). Δείτε το εγχειρίδιο του mkisofs(8) για περισσότερες λεπτομέρειες.

Η παράμετρος -Z χρησιμοποιείτε για την αρχικοποίηση της συνεδρίας αντιγραφής σε κάθε περίπτωση: πολλαπλή συνεδρία ή μη πολλαπλή. Η συσκευή αντιγραφής DVD, /dev/cd0, θα πρέπει να αλλαχθεί ανάλογα με τη διάταξη της στο σύστημα σας. Η παράμετρος -dvd-compat θα κλείσει το δίσκο, με την εγγραφή να μένει ως έχει, χωρίς περαιτέρω δυνατότητα πρόσθεσης δεδομένων. Το καλό είναι ότι το κλείσιμο του δίσκου παρέχει καλύτερη συμβατότητα στους οδηγούς DVD-ROM.

Επίσης μπορείτε να αντιγράψετε ένα είδωλο που είδη έχετε, π.χ για να αντιγράψουμε το είδωλο imagefile.iso, θα πρέπει να δώσουμε την εντολή:

# growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0=imagefile.iso

Η ταχύτητα αντιγραφής θα πρέπει να ανιχνευτεί και να ρυθμιστεί αυτόματα ανάλογα με το δίσκο DVD αλλά και τον οδηγό αντιγραφής που χρησιμοποιείται. Αν θέλετε να επιβάλλετε την ταχύτητα εγγραφής, χρησιμοποιείστε την παράμετρο -speed=. Για περισσότερες πληροφορίες δείτε το εγχειρίδιο του growisofs(1)

19.7.4 Αντιγραφή DVD-Video

Το DVD-Video έχει μια συγκεκριμένη διάταξη συστήματος αρχείου, βασισμένη στις προδιαγραφές του ISO 9660 και του micro-UDF (M-UDF). Επίσης, το DVD-Video παρουσιάζει μια συγκεκριμένη ιεραρχία στη δομή δεδομένων του, γι' αυτό χρειάζεστε ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα όπως το multimedia/ dvdauthor προκειμένου να δημιουργήσετε ένα DVD.

Αν είδη έχετε κάποιο image με σύστημα αρχείων DVD-Video, απλά αντιγράψτε το με τον ίδιο τρόπο όπως και τα άλλα images. Δείτε το παράδειγμα της προηγούμενης ενότητας. Αν για παράδειγμα έχετε ετοιμάσει τη δημιουργία σας στον κατάλογο path/ to/video, τότε για να αντιγράψετε το DVD-Video μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή που ακολουθεί:

# growisofs -Z /dev/cd0 -dvd-video /path/to/video

Η παράμετρος -dvd-video θα μεταβιβαστεί στο mkisofs(8) "λέγοντας του" να δημιουργήσει διάταξη συστήματος αρχείων DVD-Video. Εκτός απ' αυτό, στην παράμετρο -dvd-video συνεπάγεται και η παράμετρος -dvd-compat του growisofs(1).

19.7.5 Xρήση του DVD+RW

Αντίθετα με ένα CD-RW, ένας καινούργιος δίσκος DVD+RW πρέπει να μορφοποιηθεί πριν χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά. Αυτός είναι ο συνιστώμενος τρόπος, οπότε το πρόγραμμα growisofs(1) αυτόματα θα φροντίσει γι' αυτό όπου χρειαστεί. Ωστόσο μπορείτε με την εντολή dvd+rw-format να μορφοποιήσετε το DVD+RW:

# dvd+rw-format /dev/cd0

Αυτή η διαδικασία πρέπει απλά να εκτελεστεί μια φόρα. Έχετε υπόψη σας ότι μόνο τα αχρησιμοποίητα δισκάκια DVD+RW πρέπει να μορφοποιούνται. Μέτα μπορείτε να τα αντιγράφετε με τρόπους που είδατε σε προηγούμενες παραγράφους.

Αν θέλετε να αντιγράψετε νέα δεδομένα (να αντιγράψετε ένα εντελώς νέο σύστημα αρχείων και όχι απλά να προσθέσετε κάποια δεδομένα) σε ένα DVD+RW, δε χρειάζεται να το διαγράψετε, απλά θα πρέπει να γράψετε νέα δεδομένα πάνω από την προηγούμενη εγγραφή (εκτελώντας μια νέα συνεδρία αρχικοποίησης), όπως εδώ:

# growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /path/to/newdata

Η μορφοποίηση DVD+RW παρέχει τη δυνατότητα εύκολης προσθήκης δεδομένων σε μια προγενέστερη εγγραφή. Ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνετε αυτό γίνεται με τη συνένωση της νέας συνεδρίας με την είδη υπάρχουσα, δεν είναι εγγραφή πολλών συνεδριών (multisession), το growisofs(1) θα αναπτύξει το σύστημα αρχείων ISO 9660 που είδη υπάρχει στο μέσο αποθήκευσης.

Αν για παράδειγμα θέλουμε να προσθέσουμε δεδομένα σε προηγούμενα DVD+RW που έχουμε, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την εντολή που ακολουθεί:

# growisofs -M /dev/cd0 -J -R /path/to/nextdata

Θα πρέπει κατά τις επόμενες εγγραφές να χρησιμοποιηθούν οι ίδιες παράμετροι του mkisofs(8), που χρησιμοποιήσαμε και πριν για να φτιάξουμε τη συνεδρία αρχικοποίησης.

Σημείωση: Ίσως να θέλετε να χρησιμοποιήσετε την παράμετρο -dvd-compat αν χρειάζεστε καλύτερη συμβατότητα με τους οδηγούς DVD-ROM. Στην περίπτωση του DVD+RW αυτό δε θα σας αποτρέψει της δυνατότητας προσθήκης δεδομένων.

Αν για οποιονδήποτε λόγο θέλετε να το διαγράψετε, εκτελέστε την εντολή:

# growisofs -Z /dev/cd0=/dev/zero

19.7.6 Χρήση του DVD-RW

Το DVD-RW δέχεται δύο ειδών μορφοποίησης: αυτή της αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης (incremental sequential) και αυτή της περιορισμένης αντικατάστασης (restricted overwrite). Η προεπιλεγμένη μορφοποίηση για τους δίσκους DVD-RW είναι αυτή της αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης.

Ένα αχρησιμοποίητο DVD-RW μπορεί να γραφτεί απευθείας χωρίς την ανάγκη να υποστεί μορφοποίηση, ωστόσο ένα χρησιμοποιημένο DVD-RW το οποίο είναι σε κατάσταση αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης πρέπει να διαγραφεί προτού γραφτεί μια νέα συνεδρία αρχικοποίησης σ' αυτό.

Οπότε για να διαγράψετε ένα DVD-RW που είναι σε κατάσταση αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης, τρέξτε την εντολή:

# dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0

Σημείωση: Με την παράμετρο (-blank=full) η διαγραφή θα διαρκέσει περίπου μία ώρα σε δίσκο DVD-RW που έχει ταχύτητα 1x. Γρήγορη διαγραφή μπορεί να γίνει με τη χρήση της παραμέτρου -blank, η οποία προϋποθέτει ότι ο δίσκος θα γραφτεί με τη μέθοδο Disk-At-Once (DAO). Μπορείτε να γράψετε το δίσκο με τη μέθοδο DAO χρησιμοποιώντας την εντολή:

# growisofs -use-the-force-luke=dao -Z /dev/cd0=imagefile.iso

Η παράμετρος -use-the-force-luke=dao μπορεί να μη χρειαστεί δεδομένου ότι το growisofs(1) επιχειρεί να εντοπίσει στο δίσκο δυνατότητα γρήγορης διαγραφής και να τον προετοιμάσει κατα κάποιο τρόπο για εγγραφεί με τη μέθοδο DAO.

Πάντως θα μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει τη μέθοδο περιορισμένης αντικατάστασης σε οποιοδήποτε δίσκο DVD-RW. Η μορφοποίηση αυτή είναι πιο ευέλικτη από τη αυτή της αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης η οποία είναι προεπιλεγμένη.

Για να γράψετε δεδομένα σ' ένα DVD-RW με μορφοποίηση αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης, χρησιμοποιήστε τις ίδιες εντολές όπως και για άλλες μορφές DVD:

# growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /path/to/data

Αν θέλετε να προσθέσετε κάποια δεδομένα σε προηγούμενη εγγραφή σας, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε την παράμετρο -M του growisofs(1). Ωστόσο αν προσθέσετε δεδομένα σε ένα DVD-RW με μορφοποίηση αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης, θα δημιουργηθεί στο δίσκο μια νέα συνεδρία με αποτέλεσμα να έχετε ένα δίσκο πολλαπλών συνεδριών (multi-session).

Ένα DVD-RW με μορφοποίηση περιορισμένης αντικατάστασης δε χρειάζεται να διαγραφεί για να γραφτεί σε αυτό μια νέα συνεδρίας αρχικοποίησης, απλά θα πρέπει να γράψετε πάνω από το δίσκο νέα δεδομένα με την παράμετρο -Z. Η διαδικασία είναι παρόμοια με αυτή περίπτωσης του DVD+RW. Επίσης είναι εφικτό να μεγαλώσετε ένα σύστημα αρχείων ISO 9660 που είναι γραμμένο στο δίσκο με τον ίδιο τρόπο όπως με αυτόν της περίπτωσης του DVD+RW και με τη χρήση της παραμέτρου -M. Το αποτέλεσμα θα' ναι ένα DVD μονής συνεδρίας (one-session).

Για να θέσετε τη μορφοποίηση περιορισμένης αντικατάστασης σ' ένα DVD-RW χρησιμοποιήστε την εντολή που ακολουθεί:

# dvd+rw-format /dev/cd0

Για να επαναφέρετε την αρχική μορφοποίηαη, δηλαδή αυτή της αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης χρησιμοποιήστε:

# dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0

19.7.7 Εγγραφή πολλαπλών συνεδριών (multisession)

Κάποιοι οδηγοί DVD-ROM υποστηρίζουν δίσκους DVD πολλαπλών συνεδριών που όμως μπορούν να διαβάσουν μόνο την πρώτη συνεδρία. Σε δίσκους DVD+R, DVD-R και DVD-RW με μορφοποίηση αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης μπορούν να γραφτούν πολλαπλές συνεδρίες. Ωστόσο η έννοια των πολλαπλών συνεδριών δεν υφίσταται σε δίσκους DVD+RW και DVD-RW με μορφοποίηση περιορισμένης αντικατάστασης.

Mετά από μια (ανοιχτή) συνεδρία αρχικοποίησης σ' ένα DVD+R, DVD-R ή DVD-RW με μορφοποίηση αλληλοδιαδεχόμενης αύξησης, η χρήση της εντολής που ακολουθεί θα προσθέσει μια νέα συνεδρία στο δίσκο:

# growisofs -M /dev/cd0 -J -R /path/to/nextdata

Η χρήση αυτής της εντολής σε ένα DVD+RW ή DVD-RW με μορφοποίηση περιορισμένης αντικατάστασης θα προσθέσει νέα δεδομένα, συνενώνοντας τη νέα συνεδρία στην ήδη υπάρχουσα. Το αποτέλεσμα θα είναι ένας δίσκος μονής συνεδρίας (single-session). Αυτός είναι και ο τρόπος που χρησιμοποιείται προκειμένου να προστεθούν σε αυτά τα μέσα νέα δεδομένα μετά από μια εγγραφή αρχικοποίησης.

Σημείωση: Στο μέσο δεσμεύεται κάποιος χώρος ανάμεσα σε κάθε συνεδρία και χρησιμοποιείται για το τελείωμα και την αρχή των συνεδριών. Συνεπώς μπορεί ο καθένας να προσθέσει νέες συνεδρίες με μεγάλο όγκο δεδομένων και να εκμεταλλευτεί τον αποθηκευτικό χώρο του μέσου. Ο αριθμός των συνεδριών που μπορούν να προστεθούν περιορίζεται στις 154 για ένα DVD+R, στις 2000 για ένα DVD-R και στις 127 συνεδρίες για ένα δίσκο DVD+R διπλής στρώσης.

19.7.8 Περισσότερες πληροφορίες

Για να δείτε περισσότερες πληροφορίες για κάποιο DVD, μπορείτε εφόσον έχετε το δισκάκι στον οδηγό, να τρέξετε την εντολή dvd+rw-mediainfo /dev/cd0.

Περισσότερες πληροφορίες για τα dvd+rw-tools μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα των dvd+rw-tools και στη λίστα ηλεκτρονικού ταχυδρομίου cdwrite.

Σημείωση: Για οποιαδήποτε αναφορά προβλήματος είναι απαραίτητη η έξοδος του dvd+rw-mediainfo με τις πληροφορίες και τα αποτελέσματα εγγραφής ή του μέσου. Χωρίς αυτές τις πληροφορίες είναι σχεδόν απίθανο να βρείτε βοήθεια.

19.7.9 Χρήση του DVD-RAM

19.7.9.1 Ρυθμίσεις

Τα αντιγραφικά DVD-RAM έρχονται είτε με διάταξη SCSI είτε με ATAPI. Η πρόσβαση DMA για συσκευές ATAPI θα πρέπει να ενεργοποιηθεί προσθέτοντας τη ακόλουθη γραμμή στο αρχείο /boot/loader.conf:

hw.ata.atapi_dma="1"

19.7.9.2 Προετοιμασία του Μέσου

Όπως προηγουμένως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, ένας δίσκος DVD-RAM μπορεί να φαίνεται και ως αφαιρούμενος εξωτερικός σκληρός δίσκος. Όπως οποιοσδήποτε σκληρός δίσκος έτσι και το DVD-RAM πρέπει να' χει «προετοιμαστεί» κατάλληλα προτού χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά. Στο παράδειγμα εδώ, ολόκληρος ο αποθηκευτικός χώρος του δίσκου, θα μορφοποιηθεί σε ένα συνήθη σύστημα αρχείων UFS2:

# dd if=/dev/zero of=/dev/acd0 bs=2k count=1
# bsdlabel -Bw acd0
# newfs /dev/acd0

Η συσκευή DVD acd0, πρέπει να αλλαχτεί σύμφωνα με τη διάταξη της στο σύστημα σας.

19.7.9.3 Χρήση του μέσου

Απ τη στιγμή που ολοκληρώθηκαν οι προηγούμενες διαδικασίες στο DVD-RAM, μπορεί να προσαρτηστεί σαν κανονικός σκληρός δίσκος:

# mount /dev/acd0 /mnt

Μετά απ' αυτό, το DVD-RAM θα είναι προσπελάσιμο τόσο για διάβασμα όσο και για εγγραφή.

Αυτό το κείμενο, και άλλα κείμενα, μπορεί να βρεθεί στο ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/doc/.

Για ερωτήσεις σχετικά με το FreeBSD, διαβάστε την τεκμηρίωση πριν να επικοινωνήσετε με την <questions@FreeBSD.org>.
Για ερωτήσεις σχετικά με αυτή την τεκμηρίωση, στείλτε e-mail στην <doc@FreeBSD.org>.